روش استخراج کرومیت
 حد قابلیت استخراج کرومیت در حال حاضر در حدود 40 درصد (55-37 % )Cr2O3 است. از زمان جنگ جهان دوم در برخی موارد حتی توده های پراکنده که دارای 15 تا 30 درصد کرومیت بوده است استخراج و تغلیظ می شود و نمونه تغلیظ شده آن با 50 درصد کرومیت به فروش می رسد.
نوع کانسنگ کرومیت را از لحاظ مقدار Cr2O3 آن به درجات زیر تقسیم می کنند:
•کرومیت درجه یک که مقدار Cr2O3 آن بیشتر از 48 درصد است.
•کرومیت درجه دو با مقدار Cr2O3 بین 48 تا 42 درصد.
•کرومیت درجه سه که دارای Cr2O3 کمتر از 42 درصد می باشد.
كانه تن‌های بزرگ و نسبتاً كم عمق به روش روباز استخراج می‌شوند، و یا روش‌های معمول استخراج زیرزمینی مانند استخراج زیرسطحی، حفرة انقباضی و اتاق پایه بكار برده می‌شود. اگر سنگ میزبان ضعیف باشد معدن به روش كند و پوش (Cut & Fill) (آفریقای جنوبی) استخراج می‌شود.
بعضی معادن نیازمند انجام فرآیندی نبوده، مستقیماً كانه قابل انتقال را عرضه می‌كنند. كرومیت با درجه‌بندی متالورژی نیازمند گذراندن مرحله‌ای مانند جوركردن دستی و جورشدگی الكترونیكی، جدایش در ملاء سنگین، طبقه‌بندی، غربال كردن، جدایش الكترومغناطیسی و الكترواستاتیكی و شناورسازی است.
كرومیت به دو صورت روباز و زیرزمینی در نقاط مختلف جهان با توجه به شرایط كانسار استخراج می‌شود و در برخی كانسارهای كرومیت نیز هر دو این روش‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. در حال حاضر بخش اعظم كرومیت در جهان با استفاده از روش‌های زیرزمینی استخراج می‌شود، عملیات معدنكاری كرومیت معمولاً پیچیده است.ا گر توده‌های بزرگ كرومیت در نزدیكی سطح زمین قرار داشته باشند، عملیات معدنكاری از سطح زمین وبه صورت روباز انجام می‌گیرد، با این وجود، در اكثر حالات، اغلب كانسارهای لایه ای (Stratiform) بوسیله روش‌های زیرزمینی استخراج شده و این شرایط در بسیاری از كانسارهای انبانی (Padiform) نیز برقرار می‌باشد، به غیر از بخش‌های نزدیك به سطح زمین كه استخراج كرومیت به روش Open cost نیز صورت می‌گیرد.
در كانسارهای بزرگ انبانی در كوههای اورال كشور قزاقستان استخراج كرومیت به روش Open pit انجام می‌شود، برای كانسارهای كرومیت در مواردی كه ماده معدنی دارای ضخامت كمی هست روش‌های ویژه و مخصوصی وجود دارد كه برحسب مورد و در شرایط مختلف می‌توان از آن استفاده كرد.
معدنكاری همچنین می‌تواند به شكل مكانیزه انجام گیرد، میزان درجه مكانیزاسیون بستگی به اندازه كانسار، نوع، میزان و ارزش ذخیره دارد و از روش‌های مكانیكی در معادن كوچك تا به كارگیری ماشین آلات معدنكاری جدید در معادن بزرگ در نوسان است.
ارتباط كانسارهای كرومیت با فعالیت زمین ساختی به هنگام استخراج ماده معدنی و توجه به گسل‌ها و چین‌ها و سایر فرایندهای تكنونیكی از اهمیت خاصی برخوردار است و براین اساس عملیات معدنكاری كرومیت و بویژه در معادن زیرزمینی آن پیچیده می‌باشد.
از روش‌های عمدة استخراج زیرزمینی آن ماده معدنی كه برحسب شرایط (زمین شناسی، مكانیك سنگی و... ) در كانسارهای مختلف متفاوت است می‌توان به روش‌های اتاق و پایه، انبانه ای و كندن و پر كردن اشاره نمود.
در ایران نیز استخراج كرومیت در معادن مختلف كشور به دو روش زیرزمینی و روباز صورت می‌گیرد، این ماده معدنی در بیشتر معادن ایران به روش روباز استخراج می‌شود و در برخی معادن از جمله معادن كرومیت فاریاب هر دوی این روش‌ها به كار گرفته می‌شود، در معادن روباز برای استخراج ماده معدنی ابتدا باطله برداری صورت می‌گیرد (با حفر چال‌های انفجاری كه با استفاده از مواد ناریه انفجار در آنها صورت می‌گیرد) و سپس با دسترسی به ماده معدنی عملیات فوق ادامه یافته و كرومیت پس از بارگیری به دپوی ماده معدنی انتقال می‌یابد، در برخی معادن جهت دسترسی به ماده معدنی كه در عمق زیادی قرار دارد، پله‌های معدنی با شیب و عرض‌های متفاوت ایجاد می‌شود. مواد منفجره ای كه در اغلب معادن كرومیت مورد استفاده قرار می‌گیرد، انفو (ANFO) و دینامیت می‌باشد، نسبت باطله برداری (W/O) در معادن كرومیت معمولا بالا بوده و به نسبت 40 به 1 نیز می‌رسد.
در برخی موارد عملیات استخراج ماده معدنی ممكن است به صورت حفر تراشة دنبال رگه و یا برحسب شرایط توپوگرافی منطقه به روش كنتوری انجام شود.
به دلیل وجود فرایندها تكنونیكی از جمله گسل‌ها و چین خوردگی‌ها در نطقه در رگه یا عدسی كرمیت جابجایی‌های زیاد مشاهده شده و این عمل باعث می‌شود تا ماده معدنی در فواصل مختلف در افق‌های گوناگون قرار گیرد كه در این حالت در معادن ایران و بویژه معادن جنوب كشور برای دسترسی به ماده معدنی و استخراج آن، اقدام به حفر تونل می‌نماید كه البته عملیات بسیار پرهزینه ای می‌باشد، در سال‌های گذشته روش استخراج زیرزمینی كرومیت معمولاً از نوع انباره ای بوده است، اما به دلیل ایمنی كم این روش، در حال حاضر روش استخراج معمولاً به صورت كند و آكنده بوده و یا حركت به سمت استخراج روباز می‌باشد.
البته باید توجه داشت كه در شرایط خاص ممكن است ادامة استخراج ماده معدنی (كرومیت) به روش روباز توجیه اقتصادی لازم را نداشته باشد كه در این صورت لازم است آماده سازی برای اجرای عملیات معدنكاری به روش زیرزمینی آغاز شود، در حال حاضر گفته می‌شود كه حداقل میزان 4O2Cr موجود در سنگ كرمیت كه استخراج آنرا مقرون به صرفه می‌سازد % 40 می‌باشد.

روش اکتشاف کرومیت
ارائه مدلی برای اكتشاف این ماده معدنی كه بتواند در مناطق مختلف كارائی داشته باشد، امكانپذیر نمی باشد و لذا نمی توان از یك روش خاص به عنوان مطلوب ترین روش اكتشاف کرومیت نام برد و بر این اساس به برخی روش‌های كلاسیك اكتشاف كه در رابطه با كرویت در ایران مورد استفاده قرار گرفته و یا امكان استفاده ازآن برای پی جوئی و اكتشاف كرومیت وجود دارد، می‌پردازیم.

الف - روش‌های ژئوفیزیكی
در اینجا به برخی روش‌های عمده ژئوفیزیكی كه برای اكتشاف كرومیت مورد استفاده قرار می‌گیرد و در كانسارهای كرومیت ایران نیز به كار گرفته شده است و یا امكان به كارگیری آن وجود دارد، اشاره خواهیم كرد.
- روش‌های مغناطیسی:
خاصیت مغناطیسی هر سنگ از جمله كرومیت در مرحله اول به مقدار منیتیت همراه با آن بستگی دارد، گرچه از نظر ژنتیكی رابطه نزدیكی بین كرومیت و منیتیت وجود دارد اما تركیب كریستالیزه شده اولیه منیتیت نشان دهنده این مطلب است كه منیتیت به همراه گابرو در بالا و كرومیت همراه با دونیت در توده‌های بازالتی قرار می‌گیرند، بنابراین تفاوت اولیه در مغناطیسی شدن قابل توجیه است. كرومیت واقع در ناحیه بالایی یك توده سنگ قلیائی خاصیت مغناطیسی بیشتری از سنگ كرومیت واقع در ناحیه لایه‌های پائینی دارد. شكل دیگر استفاده از خاصیت مغناطیسی در صورتی است كه توده كرومیتی دارای خاصیت مغناطیسی بالا ولی سنگ مادر دارای خاصیت مغناطیسی كم باشد.
شرایط كاربردی روش مغناطیسی در اكتشاف توده‌های كرومیت زمانی مشكل می‌شود كه اختلاف شدید خاصیت مغناطیسی در سنگ‌های مادر وجود داشته باشد، كه در این صورت جداسازی آنومالی‌های حاصله و ارتباط دادن آنها با توده معدنی مشكل می‌باشد، دراین روش علاوه بر دستیابی مستقیم به ماده معدنی می‌توان توسط این روش وضع تكنونیكی و زمین ساختی منطقه راروشن نمود و به طور غیرمستقیم توده معدنی را اكتشاف نمود، در پیمایش مغناطیسی باید با فاصله‌های كوتاه (تقریباً 20 متر)، منطقه شبكه بندی شود و در صورتی كه آنومالی مشاهده شود، فاصله باز هم كمتر انتخاب شود.
این روش در سالهای گذشته در مناطق فاریاب، اسفندقه و برخی مناطق در سبزوار (سفید میدان) مورد استفاده قرار گرفته است.
- روش ثقل سنجی :
متوسط چگالی توده كرومیت برابر 3gr/cm 5/4 می‌باشد كه به طور نسبی به میزان قابل توجهی از دویت‌ها كه دارای چگالی 3gr/cm 35/3 و سرپانتین با چگالی نسبی 3gr/cm5/2 بیشتر است، این روش در صورتی كاربرد دارد و مؤثر است كه توده كرومیتی به صورت یكپارچه وجود داشته باشد و در صورتی كه توده كرومیتی به شكل پراكنده در درون سنگ مادر قرار گرفته باشد، هرگز توجیه روشن و مشخصی از آنومالی‌های حاصله نمی توان به دست آورد. بعلاوه به علت چگالی كم توده‌های سنگ مادر و درصد كم ماده معدنی (كرومیت)، تغییر و تفسیر انومالی حاصل از این روش، ممكن است با اشكالاتی همراه باشد، چون ممكن است آنومالی حاصله ناشی از اختلاف چگالی اولیه سنگها و یا اختلافها ناشی از عمل سرپانتینتیزاسیون باشد، مشكل دیگر در مورد این روش، تغییرات شاید توپوگرافی است كه در مواردی اصلاً كاربرد روش ثقل سنجی را غیرممكن می‌سازد. درسال‌های اخیر از این روش در مناطق فاریاب و اسفندقه استفاده شده، اگر چه نتوانسته است به طور كامل جوابگوی مشكلات موجود در رابطه با اكتشاف این ماده معدنی باشد.

ب- روش‌های ژئوشیمیایی :
روش‌های ژئوشیمیایی را در مراحل مختلف پی جوئی و اكتشاف منابع معدنی می‌توان به كار بست، غلظت عادی كروم در محیط‌های مختلف بین ppm 1000 - 5 متغیر است و غلظت‌های بیش از این مقدار، ممكن است نشانه ای از كانی سازی كروم باشد.
در پی جوئی‌های ژئوشیمیایی این ماده معدنی می‌توان از عناصر ردیاب و نشانه استفاده كرد، در مورد كروم می‌توان از عناصر Ni، Co و Cu در سنگ‌های اولترابازیك به عنوان عناصر ردیاب كروم نام برد و همچنین به عنوان عنصر نشانه كروم در كانسارهای فوق باز یك از pt، Cr و Ni نام برد كه با توجه به كمیابی pt و وجود Ni در گروه عناصر كم یاب، Cr به عنوان عنصر نشانه اصلی به كار می‌رود، نقش عنصر كروم (Cr) در كانسارهای غنی از كروم در محیط‌های گیاهی به عنوان معرف بسیار خوب و در محیط رسوبات رودخانه ای و خاك خوب می‌باشد. البته باید به این نكته توجه داشت كه اكتشافات ژئوشیمیایی دخالت چندان موثری در یافتن مكانهای منیرالیزه نمی تواند داشته باشند.

ج - بررسی ویژگی‌های خاص زمین شناسی
تقریباً در همه جای كره زمین، كانسارهای كرومیت در كمربندهای افیولیتی یافت می‌شوند، در مقیاس یك كمپلكس افیولیتی، چنین به نظر می‌رسد كه بیشتر كانسارهای كرومیت در حدود m 1000 - 500 زیر گابروهای لایه ای قرار دارند و اغلب در مرز دونیت - هارزبورژیت دیده می‌شوند، لذا مهمترین اصل در اكتشاف كرومیت توجه به این مطلب است كه این ماده معدنی همیشه در سنگهای اولترابازیك كه به كمپلكس‌های اولترامافیك - گابرو تعلق دارد یافت می‌شود (البته نواحی بسیاری زیادی ازسنگ‌های اولترامافیك وجود دارند كه تاكنون كرومیت در آنها یافت نشده است) و در عین نكته دیگری كه در اكتشاف كانسار اهمیت زیادی دارد و هیچ اشتباهی نباید در این مورد رخ بدهد، مشخص كردن شكل هندسی كانسار (لایه ای یا عدسی شكل بودن توده كرومیت) می‌باشد. توده‌های معدنی كرومیت بیشتر در محل اولیه خود است و چندان تغییر مكانی درآنها ایجاد نگردیده است، كانی‌های كرومیت درمحدودة معینی قابل پی جوئی هستند، به عنوان مثال كانه كرومیت غالباً در سنگ‌های پریدوتیتی به خصوص دونیت و سرپانتنیت كه از سنگ دونیت مشتق شده است، یافت می‌شود، این همراهی ضمن آنكه از نظر سنگ شناسی دلیل خاصی دارد، از نظر اكتشافی هم حائز اهمیت است. در ادامه به برخی شرایط كه دراكتشاف این ماده معدنی لازم است به آن توجه شود، اشاره خواهیم كرد.
1- نقش مطالعه دقیق تكتونیك منطقه در اكتشاف تفصیلی بسیار مهم می‌باشد، زیرا ممكن است فرایندهای تكنونیكی از جمله گسل ها، توده‌های كرومیتی را در مكانهای غیرپیش بینی شده قرار داده باشد.
2- از نظر اكتشافی توجه به ژنر كانسار كرومیت و ارتباط آن با سنگ‌های درونگیر اهمیت زیادی دارد، چرا كه ارتباط ژنتیكی كروم با سنگ‌های اولترابازیك یكی از راههای مناسب برای پی جوئی این ماده معدنی می‌باشد.
3- گسل‌های ترانسفورم قدیمی نیز مكان مناسبی برای اكتشاف محسوب شده و لازم است كه تمركز كاوش در زونهای مجاور یا تبدیل سری اولترابازیك به گابرو، انجام شود.
4- برای برنامه ریزی اكتشافی و هدایت اكتشافات بر روی توده اولترامافیكی در برگیرندة كانسارهای كرومیت، اولاً باید چینه شناسی سنگ‌های اولترامافیك و مافیك وابسته به آن را مورد توجه قرار داد و ثانیاً به شناخت ارتباط چینه شناسی واحدهای مختلف ردیف افیولیتی و ترتیب تقدم و تأخر آنها و بازسازی لیتواستراتیگرافی تمام واحدها پرداخت.
5- وجود گسل‌ها، پدیده سرپانتینیزاسیون در منطقه و وجود رگه‌های منیزیت در پاره ای موارد می‌تواند مهندس اكتشاف را به سمت وجود یك ناهمگنی مكانیكی در درون توده‌های اولترامافیك كه می‌تواند كرومیت باشد، رهنمون شود، البته این نتیجه گیری به صورت قطعی نمی باشد.
6- دانستن پاراژنز كانیهای ثانویة اطراف گسل‌ها نیز می‌تواند در ردیابی رگه‌های كرومیت موثر باشد.
البته باید به این نكته توجه داشت كه نمی توان از یك روش خاص به عنوان مطلوب ترین روش اكتشاف نام برد، بلكه مجموعه ای ازروش‌ها و عملیات اكتشافی و تجربی است كه با توجه به وضعیت زمین شناسی، موقعیت گستل‌ها، تغییر شكل‌ها و عوامل مختلف دیگر می‌توانند به عنوان مطلوب ترین روش به كار می‌روند، مجموعه این روش‌ها در موارد مختلف و بسته به شرایط زمین شناسی، تكنونیكی، تكنولوژی، بزرگی و كوچكی توده ماده معدنی و مسائل اقتصادی می‌توانند تغییر نمایند.

روش فرآوری کرومیت
 با در نظر گرفتن فرآیندی كه كانه كرومیت از معدن تا كانونهای مصرف طی میكند لازم است تا علاوه بر بررسی‌های روش‌ها متداول فرآوری كرومیت، به طور خلاصه به بررسی شرایط زیر نیز پرداخته شود.
- بررسی فرآیند تولید فروكروم، با توجه به نقش مهم و تأثیرگذار ان در تجارت داخلی وبین المللی كرومیت
- بررسی فرآیند تولید بی كرومات سدیم ( 7O2Cr2( Na به عنوان یكی از مهمترین فراورده‌های شیمیای كروم كه در داخل كشور نیز تولید می‌شود.
در شكل 8 یك فلوشیت كلی از فرآوری كرومیت و تولید محصولات مختلف آن نشان داده شده است.


به طوركلی روش‌های فرآوری كرومیت بستگی به نوع كانه از نظر كاربرد و مصارف نهایی آن دارد، با توجه به ژنزكانسارهای كرومیت و پس از شناخت تركیب كانی شناسی و شیمیایی نمونه‌ها و همچنین كانی‌های گانگ همراه و خواص آنها، می‌توان روش مناسب فنی و اقتصادی پرعیارسازی این ماده معدنی را انتخاب نمود، كه در ادامه به طور خلاصه به روش‌های متداول پرعیارسازی كرمیت اشاره خواهد شد.
1- سنگجوری :
براساس این روش، كلوخه‌های با عیار بالای استخراج شدة سنگ معدن كرومیت به صورت دستی و توسط كارگران سنگ جوری شده و سنگ‌های پر عیار كه معمولاً براساس رنگ ظاهری آنها مشخص می‌گردند، توسط كارگران به كنار نهاده شده و جدا می‌شوند، در گذشته این روش در معادن كرومیت از رونق زیادی برخوردار بوده كه از دلایل عمده آن می‌توا ن به وجود نیروی كار ارزان قیمت (به خصوص در كشورهای توسعه نیافته)، نبود تكنولوژی مدرن در عملیات معدنكاری و محدودیت میزان استخراج اشاره نمود. در حال حاضر در برخی معادن كرومیت داخل كشور برای جداسازی كلوخه‌های كرومیت پرعیار (سوپر) جهت صادرات در برخی موارد از این روش استفاده می‌شود. این روش به دلیل استفاده از خاصیت ظاهری كلوخه‌های كرومیت (رنگ آنها) و در نتیجه تجربی بودن آنها، دقت بالائی نداشته و لذا راندمان آن كم می‌باشد.

2- روش‌های ثقلی : ( Cravity Concentration)
روش‌های ثقلی از قدیمیترین و متداول ترین روش‌های پرعیار سازی مواد معدنی می‌باشند. این روش‌ها فرآیندهای فیزیكی می‌باشند كه برای جدایش یك یا چند كانی از باطله‌های همراه به كار می‌روند وبر مبنای حركت نسبی ذرات در یك سیال (بویژه آب یا هوا ) نیروی ثقل، نیروی گریز از مركز و بعضی نیروهای دیگر استوار است و علاوه بر جرم مخصوص،وزن، شكل ابعاد ذرات، نیروی مقاومت لایه‌های سیال نیز از جمله پارامترهای مهم در تعیین حركت نسبی ذرات در این فرآیند می‌باشد.
در بسیاری موارد اگر چه روش‌های ثقلی بسیار ساده اند و هزینه عملیات با این روش‌ها پایین است. ولی به نحو مؤثری با دیگر روش‌های پرعیار سازی كه پیچیده تر و گران قیمت ترند (مثل فلوتاسیون) قابل مقایسه می‌باشند، هزینه‌های كم نصب به ازای هر تن مواد معدنی نسبت به روش فلوتاسیون در شرایط یكسان، عدم مصرف مواد شیمیایی طی فرآیند جدایش، هزینه‌های كم انرژی در مراحل نصب، از ویژگی‌های مهم روش‌های ثقلی می‌باشند.
برای كانی هایی با عیار بالا مانند كانسنگ كرومیت به عنوان روش پرعیارسازی نهایی به كار می‌رود. به طوركلی در صورت وجود اختلاف جرم مخصوص لازم، مناسبترین روش پرعیارسازی، روش ثقلی میباشد. این اساس به دلیل اختلاف وزن مخصوص كرومیت (به طور متوسط 3 Cm/gr 6/4 ) با كانی‌ها یا باطله‌های همراه آن بویژه دونیت با وزن مخصوص 3 Cm/gr 35/3 و سرپانتین با وزن مخصوص3Cm/gr 65/2 روش ثقلی به عنوان یك روش ساده و كارآمد مورد استفاده قرار گرفته و با پیشرفت تكنولوژی نه تنها از دور خارج نشده، بلكه وسایل جدید فرآوری نیز براساس آن ساخته شده و مورد استفاده قرار گرفته است و به فراخور دانه بندی و خوراك اولیه وسایل پرعیارسازی مناسب مورد استفاده قرار می‌گیرد.
به طوركلی ابتدا از طریق درجه بندی (دست چین كردن)، شستشو، سد كردن، خرد كردن و آسیا نمودن سنگ ها، كانه كرومیت را از خاك جدا نموده و سپس از طریق روش‌های پرعیارسازی بویژه روش‌های ثقلی مبادرت به تولید كنسانتره كرومیت با دانه بندی مختلف می‌كنند، كنسانتره رامعمولاً از نوع نامرغوب كرومیت و یا خاكه (نرمه) آن بدست می‌آورند.
معمولاً دستگاه‌های پرعیارسازی ثقلی زیر برای فرآوری كرومیت به كار می‌روند.
- جدا كننده‌های واسطه سنگین : ( Heavy - Medium Separatord)
- كلاسیفایرها : ( Classifirers)
- سیكلون‌ها : ( Cuclons)
- جیگ‌ها : ( jigs)
- میز لرزان : ( Shaking tabels )
در واحدهای فرآوری كرومیت داخل كشور برای پرعیارسازی نهایی كرومیت عمدتاً از جیگ‌ها مارپیچ (Spiral) استفاده می‌شود.
معمولاً به منظور پرعیارسازی قطعات نسبتاً درشت در فرآوری مواد معدنی و جدایش كانی‌های سنگین از مواد معدنی همراه آن (گانگ) از جیگ استفاده می‌گردد، در پرعیار سازی كرومیت از جیگ در مرحلة پرعیارسازی نهایی استفاده می‌شود، به طوركلی جینگ از مخزنی تشكیل شده كه توسط یك سرند افقی به دو بخش تقسیم می‌شود، درسطح سرند ماده معدنی (كرومیت ) و در قسمت تحتانی دستگاه، آب در لایه مواد معدنی، حركت نوسانی ایجاد می‌كند،بسته به اینكه چشمه سرند كوچكتر و یا درشتر از بار اولیه باشد و یا اینكه نحوه باردهی و خروج مواد در جیگ به چه شكلی انجام می‌گیرد جیگ‌های مختلفی (جیگ‌های با سرند ثابت، شامل جیگ هارتز، بوم، باتاك، IHC (محوری) و...) در پرعیارسازی ثقلی ساخته شده اند.
اصول و مكانیزم حركت ذرات ماده معدنی (كرومیت ) بدینگونه است كه جدایش كانی‌های با جرم مخصوص مختلف در اثر لایه بندی انجام می‌گیرد. (لایه انتقال در قسمت فوقانی لایه رافر در وسط و لایه جدا كننده در بخش تحتانی). بدین ترتیب كه آب در جهت قائم در جیگ یك لایه بندی ایجاد می‌كند كه طی آن ذرات ماده معدنی (كرومیت) به تناوب منبسط می‌شوند، برای اینكه ذرات زیر سنگین بتوانند در لایه نفوذ كنند و به سمت پایین منتقل شوند، باید میزان انبساط در لایه راكنترل نمود، این ذرات به بخش مخزن زیر جینگ منتقل شده و به محصول زیر سرند می‌روند، باید توجه داشت كه ذرات درشت كانی سنگین (كرومیت) نیز مشابه همین وضعیت و در شرایط سقوط با مانع، به سرعت از لایه وسط (رافر) به لایه فوقانی (جداكننده منتقل شده و به سطح سرند رسیده و ته نشین می‌شوند و از آنجا به محل خروج كنسانتره هدایت می‌شوند. در حال حاضر در واحدهای فرآوری معادن كرومیت فاریاب، معادن كرومیت اسفندقه و معادن كرومیت خواجه جمالی نیریز از جیگ برای پرعیارسازی ثقلی كرومیت استفاده می‌شود. علاوه بر جیگ در واحدهای فرآوری معادن كرومیت كشور برای پرعیارسازی كرومیت كم عیار از مارپیچ (اسپیرال ) نیز استفاده می‌شود.

ناخالصیهای کرومیت و ضرورت فرآوری آن
در كرومیت‌های مورد مصرف در هر یك از صنایع متالورژی، صنایع شیمیایی و دیرگدازها عیار Cr و 2SiO،Fe و همچنین نسبت
از اهمیت ویژه ای برخوردار است و از سوی دیگر میزان ذخایر پرعیار كرومیت در جهان و ایران به طور چشمگیری كاهش یافته است، به همین دلیل پر عیار سازی كرومیت‌های با عیار كم مورد توجه قرار گرفته است و براین اساس ماده معدنی كم عیار برای تغلیظ به كارخانه فرآوری ارسال می‌شود تا به عنوان خوراك (با اولیه) مورد استفاده قرار گیرد تا پس از انجام فرآیند تغلیظ و رسیدن به عیار مورد نظر قابل استفاده در صنایع مصرف كننده شود. در معادن كرومیت ایران نیز، كرومیت‌های با عیار پایین، بویژه 5% 35 - 18 و یا خاكه‌های كرومیتی را به عنوان خوراك كارخانه به واحدهای فرآوری ارسال می‌نمایند.
علاوه بر سنگ‌های اولترابازیك در برگیرندة كرمیت شامل دونیت، هارزبورژیت، سرپانتنیت و... كه به هنگام استخراج ماده معدنی به عنوان باطله در كنارآن قرار می گیرد و یا در خاكه كرومیت وجود دارد، با توجه به ژنزكانسارهای كرومیت، كانی‌های گانگ همراه آن (بویژه گانگ‌های سیلكاتی) شامل آمفیبول ها، پیروكسن‌ها (ارتوپیروكسن و كلینوپیروكسن)، اولیوین، سرپانتین، منیزیت، كلسیت، كلریت، تالك و پلاژیوكلاز می‌باشد. البته گاهی ممكن است كانی سازی سولفیدی در گانگ همراه با كرومیت دیده شود. لذا با شناخت كانی‌های همراه ماده معدنی و همچنین ابعاد آنها د در متن سنگ با استفاده از روش‌های مقاطع میكروسكوپی و XRD می‌توان روش مناسب تغلیظ و پرعیارسازی كرومیت را انتخاب نمود.
البته باید توجه داشت كه در برخی موارد در درز و شكاف‌ها ی موجود در بافت سنگ فرآیند سرپانتینیزاسیون صورت گرفته و ممكن است مقداری مگنتیت كه دارای خواص مغناطیسی نیز می‌باشد در حاشیه آنها تشكیل شود. به عبارت دیگر ممكن است كانی سازی‌های ثانویه اكسیدهای آهن (هماتیت، مگنتیت و گوتیت) در سنگ وجود داشته باشد، كه اگر در پرعیارسازی كرومیت از خاصیت مغناطیسی آن استفاده شود، شناخت این ویژگی حائز اهمیت فراوان می‌باشد.
به طوركلی با توجه به ناخالصی‌های موجود در كرومیت (به صورت باطله همراه با گانگ‌های موجود در متن سنگ) با پرعیارسازی آن بویژه با استفاده از روش‌های ثقلی ( Gravity conventration) عیار كرومیت‌های كم عیار را بالا برده و به عیار مورد نظر صنایع مصرف كننده می‌رسانند.